Drög að þjóðaröryggis-, varnar- og öryggismálastefnu Samtaka hernaðarandstæðinga

Þjóðaröryggis-, varnar- og öryggismálastefna Samtaka hernaðarandstæðinga fyrir Ísland byggir á raunsæju mati á því hvaða raunverulegu ógnir steðja að íslenskri þjóð, jafnt staðbundið sem í alþjóðlegu samhengi. Grunnur hennar er öflugar borgaralegar stofnanir og sterk samfélagsgerð sem stuðlar að öryggi. Helstu áhersluatriði hennar eru þessi:

1. Ísland er í hópi þeirra ríkja í veröldinni sem aldrei hefur starfrækt eigin her. Þetta hefur reynst þjóðinni gæfuríkt og ber að viðhalda. Kostir herleysisins eru meðal annars þeir að það gefur Íslandi færi á að vera trúverðugur málsvari friðsamlegra lausna, auk þess sem mikið öryggi er í því fólgið að stórir hópar manna hafi ekki hlotið formlega þjálfun í því að beita ofbeldi. Íslendingar skulu ekki senda fulltrúa til starfa á vegum erlendra herja og hindra eftir því sem unnt er að íslenskir ríkisborgarar gangi til liðs við heri annarra ríkja.

2. Ísland skal standa utan allra hernaðarbandalaga. Sú niðurstaða er rökrétt, ekki einungis í ljósi þeirrar staðreyndar að Ísland er herlaust land, heldur einnig þar sem grunnforsenda allra hernaðarbandalaga er beiting ofbeldis og trú á vopnavaldi. Tafarlaus úrsögn Íslands úr Nató myndi tryggja öryggi landsmanna til mikilla muna og minnka líkurnar á að þjóðin dragist inn í sér óviðkomandi átök.

3. Kjarnorkusprengjur eru háskalegustu vopn sem mannkynið hefur skapað og hættan á beitingu þeirra er einhver stærsta tilvistarógn þess. Friðlýsa ber Ísland og íslenska landhelgi fyrir kjarnorkuvopnum og kjarnorkuknúnum farartækjum. Ísland á að undirrita sáttmála Sameinuðu þjóðanna um bann við kjarnorkuvopnum. Aðild að hernaðarbandalagi sem áskilur sér rétt til beitingar kjarnorkuvopna að fyrra bragði er siðferðislega óverjandi.

4. Ísland veiti erlendum hernaðarveldum ekki afnot af íslensku landi eða landhelgi til hernaðaruppbyggingar, herflutninga eða æfinga.

5. Utanríkisstefna Íslands skal leitast við að gæta hlutleysis í átökum stórvelda. Ísland skal kappkosta að tala máli friðar- og afvopnunar á alþjóðavettvangi og skipa sér í sveit með öðrum ríkjum sem aðhyllast hlutleysisstefnu.

6. Utanríkisþjónusta Íslands skal búa yfir sérfræðingum á svið friðarmála, afvopnunar og sáttamiðlunar. Brýnt er að efla friðarfræðslu á öllum skólastigum, ekki hvað síst á háskólastigi. Styrkja skal sjálfstæðar rannsóknarstofnanir á sviði friðarmála og borgaralegra varna.

7. Virk þátttaka í alþjóðastofnunum og alþjóðlegu samstarfi er lykilatriði fyrir öryggi landsmanna. Meðal mikilvægra stofnana mætti nefna Norðurlandaráð, Vestnorrænaráðið, Norðurskautsráðið auk Sameinuðu þjóðanna og undirstofnanna þeirra. Brýnt er að efla þróunaraðstoð og þróunarsamvinnu.

8. Helstu ógnir íslensks samfélags tengjast náttúruvá. Til að verjast slíkum ógnum eða fyrirbyggja þær er brýnt að byggja upp öflugar almannavarnir sem hafa aðgang að öflugum, þrautþjálfuðum og vel tækjum búnum viðbragðsaðilum, jafnt á vegum hins opinbera og björgunarsveita. Landhelgisgæslan er hér í mikilvægu hlutverki og þarf að tryggja henni búnað og aðstöðu eftir þörfum. Í alþjóðlegu samstarfi er mikilvægt að Landhelgisgæslunni sé ekki þvælt inn í hernaðarleg verkefni, heldur staðið vörð um borgaralegt hlutverk hennar.

9. Mikilvægt er að tryggja stafrænt fullveldi og öryggi samskipta- og fjármálainnviða landsins hvort sem það er gegn netárásum eða njósnum og afskiptum erlendra stórvelda. Að því marki er nauðsynlegt að opinberar stofnanir og samfélagslega mikilvægir innviðir eins og greiðslumiðlun séu ekki háðir erlendum stórfyrirtækjum um hugbúnað og gagnahýsingu.

10. Varnir gegn farsóttum, sem og leiðir til að tryggja fæðu- og matvælaöryggi eru lykilþættir fyrir farsæld þjóðarinnar. Það krefst öflugs og velfjármagnaðs heilbrigðiskerfis sem kallar á forgangsröðun í opinberum útgjöldum til heilbrigðis- og velferðarmála í stað fjárausturs í hernaðar- og vígbúnaðarmál. Reynslan sýnir að vestræn lýðræðissamfélög geta ekki gert hvort tveggja: haldið úti öflugu almennu heilbrigðiskerfi og fóðrað hernaðarvélina.

11. Samheldni og félagslegt öryggi er forsenda friðar innanlands. Besta leiðin til þess að tryggja hann er að draga úr misskiptingu og útrýma fátækt.